PLUSPUNTEN
- De ruïnes van de oude Cisterciënzerabdij van Clairefontaine
- De mooie landschappen van Le Pays d’Arlon
Stap op de fiets en ga op ontdekkingstocht door de dorpen van Aarlen. Geniet volop van de prachtige landelijke uitzichten en ontdek enkele bezienswaardigheden: de kapel Sainte-Croix, de moerassen van Fouches, het wielermuseum van Weyler, de site van Clairefontaine, de vijvers van Stockem, de ruïnes van het kasteel van Autelbas en zijn museum, het geklasseerde dorp Guirsch met zijn prachtige panorama,… Vandaar ook de naam van deze fietsroute: 'Belarel' is namelijk een combinatie van 'Bel' (mooi) en 'Arel' (Aarlen in het Luxemburgs).
De route loopt door de dorpen Autelbas, Clairefontaine, Waltzing, Bonnert, Viville, Freylange, Heinsch, Tattert, Lottert, Fouches, Sampont, Stockem, Toernich, Sesselich, Weyler en Autelhaut.
Bron: Le Pays d’Arlon
De Belarel route is twee richtingen bewegwijzerd met grote zeshoekige borden. Zoals meestal met uitgepijlde routes is het niet zonder risico wanneer je enkel op de bordjes vertrouwt. Ook hier waren bordjes verdwenen of moeilijk te zien omwille van het overgroeide groen. Ook is het niet altijd duidelijk welke richting de bordjes aangeven. Ga dus beter met een fiets-GPS op stap.
Naast dit ongemak wil ik ook vermelden dat goede fietsroutes in Wallonië nog altijd niet evident zijn. Meestal loopt de route langs rustige wegen, maar hier en daar is grote voorzichtigheid geboden. Soms is het wegdek heel erg beschadigd, een andere keer ligt het bospad er slecht bij en moet je over neergevallen bomen klauteren of stuurt men je langs drukke gewestwegen zonder het minste fietspad of laat men deze wegen kruisen op goed geluk af.
De route fietsen vereist omwille van de meer dan 1.000 hoogtemeters een goede conditie. Wees daarom niet te vooringenomen om een e-bike te gebruiken.
Zoek je de betekenis van de sterretjes?
Je vindt de uitleg bij de informatie over de fietsblog op de homepagina.
Er is geen vast vertrekpunt, dus je kan de route beginnen waar je wilt. Het startpunt dat le Pays d’Arlon aangeeft (de kapel Sainte-Croix) heeft geen enkele meerwaarde. Wij maakten van de gelegenheid gebruik om in Arlon te verblijven om van daaruit een drietal fietsroutes te rijden. We kozen (ten onrechte) voor het Hotel Van der Valk Luxembourg-Arlon, Route de Longwy 596 als startplek. Bekijk enkele andere suggesties om te overnachten bij onze praktishe tips.
We komen op het parcours van Le Belarel ter hoogte van Autelbas.
Voor we bij de route komen, willen we eerst eens gaan kijken naar de ruïnes van het kasteel van Autelbas, maar een bordje “privaat” doet ons twijfelen om verder te rijden. We rijden de boerderij toch maar op en botsen op het teleurstellende uitzicht van wat ooit een mooi kasteel moet geweest zijn . Het kasteel werd vroeger bewoond door de familie Autel en liep door de eeuwen heen veel schade op. Vandaag staan er nog maar enkele delen van overeind.
In het lichtglooiende bosrijke landschap liggen de stille dorpjes Autelbas, Sterpenich en Clairefontaine. Het domein van Clairefontaine eigendom van de ASBL Amanoclair (Les Amis De L’abbaye Noble De Clairefontaine) is een opmerkelijke Cisterciënzersite, met de ruïne van de voormalige abdij. We parkeren onze fietsen.
De ruïne ligt er verlaten en onverzorgd bij. De informatiebordjes zijn verweerd en onleesbaar geworden. Een moeder en zoon zijn tussen de restmuren onkruid aan het trekken. Met de hand. Ze vertellen ons dat ze de woning naast de kapel bewonen in ruil voor het onderhoud van het terrein. Maar daar lijkt ons zonder hulpmiddelen geen beginnen aan. “Er zijn geen vrijwilligers meer”, vertelt de ons gehandicapte moeder die een kruk nodig heeft om zich te ondersteunen. “En de VZW is enkel op geld uit”, voegt de zoon eraan toe. “Ga maar eens drinken van de gewijde bron (1147) van Saint-Bernard, het water is goed tegen…. “, maar het geaccidenteerd Frans van de arme moeder heb ik niet meer begrepen. Mocht de tuin goed onderhouden worden, dan zou dit een zeer mooie stilteplek kunnen zijn.
In de crypte van de 19de-eeuwse kapel die gebouwd werd door de Jezuïeten om er een beeld van Onze Lieve Vrouw te plaatsen (Chapelle Notre-Dame de Clairefontaine, 1875), staat ook nog het praalgraf van gravin Ermesinde. Deze stille plek heeft een grote geschiedenis, maar wie gaat daar zorg voor dragen?
De Abdij van Clairefontaine was een voormalige benedictijnerabdij en diende als begraafplaats voor de graven van Luxemburg. Gravin Ermesinde II (°1186 – +1247) kreeg in de abdij een praalgraf, opgemaakt als een gisant (een liggend grafbeeld).
Reeds op tweejarige leeftijd werd zij verloofd met graaf Hendrik II van Champagne en verbleef zij enige tijd in Frankrijk. Zij werd echter omwille van staatsredenen door haar vader Henri IV van Namen (de blinde) teruggeroepen. Zij huwde in 1197, op elfjarige leeftijd, met graaf Theobald I van Bar. Onder het voorwendsel dat zij als vrouw geen recht had op de bezittingen van haar vader, meende haar achterneef Filips, zoon van Boudewijn V van Henegouwen, aanspraak te maken op het markgraafschap Namen. Vóór zijn dood in 1192 had haar vader haar echter verloofd met de 28 jaar oudere Theobald I van Bar, die dapper streed om haar bezittingen te verdedigen.
In 1199 werd met het verdrag van Dinant, ondertekend op 26 juli 1199, een compromis gesloten, waarbij Filips het graafschap Namen kreeg en Ermesinde de graafschappen Luxemburg, Durbuy en La Roche-en-Ardenne, en de abdijen van Stavelot en Malmedy.
Zij stichtte in haar testament de abdij van Clairefontaine en werd er in 1247 begraven.
(bron: Wikipedia – aug. 2025 ; tekening: Ermesinde verleent stadsrechten aan Echternach)
Het bos wordt akkerland en graasweides. Asfaltwegen worden grindwegen en de riviertjes Mühlenbach en Gaichelbach worden onze begeleiders langs het bospad naar Guirsch. We volgen de lange versie van de route. In het bos ligt nog een oude wasplaats ter hoogte van Frassem. Eventjes moeten we zelfs het stromende water door en krijgen we bijna natte voeten.
We dringen even binnen in het kasteel van Guirsch dat privé-eigendom is (eigendom van de familie de Wykerslooth de Rooyesteyn), maar verder dan de imposante inrijpoort durven we niet te gaan. We respecteren het private karakter maar vinden jammer dat dergelijke pareltjes niet publiek toegankelijk zijn.
In het mooie dorp zelf valt niets te beleven. Het lijkt bijna uitgestorven zoals veel andere van deze dorpjes rond Aarlen. Van een terrasje kan je hier alleen maar dromen. Hetzelfde verhaal in Bonnert. Vroeger passeerde hier de tram. Tegenwoordig worden er buiten de dorpskern zoveel huizen bijgebouwd dat er weldra geen scheiding meer zal zijn tussen Aarlen en Bonnert.
Als hoofdplaats van een belangrijk leengoed met alle rechtsbevoegdheden heeft Guirsch verschillende kastelen gekend. Het tweede kasteel werd in de 16e eeuw door de familie Busleyden gebouwd op de vlakte in het centrum van het dorp. Het kwam achtereenvolgens in handen van de families Cobreville en de Marche. Alleen de kasteelkapel (de huidige Sint-Willibrordkerk) is bewaard gebleven. De familie de Marche verliet deze winderige locatie om een nieuw, comfortabeler kasteel te bouwen op een zuidelijk gelegen plateau (1749). Het bestaat uit verschillende gebouwen en prachtige Franse tuinen. Het is nog steeds bewoond en kan slechts bij uitzondering worden bezocht.
De “Chapelle Sainte-Croix” is het officiële eindpunt van de route. Wij zijn echter nog maar halfweegs en draaien noodgedwongen de richting van het centrum van de stad in. We zijn meer dan 35 km aan het fietsen en vonden nog geen enkele gelegenheid om een terrasje te doen, voor ons een wezenlijk onderdeel van onze “route touristique”. Om onze indrukken te kennen van de stad Arlon kan je de fietsroute “Fietsen langs de geschiedenis van Arlon” eens bekijken (zie bij andere fietsroutes op het einde van deze review).
Terug op Le Belarel, komen we snel in Viville. Dit kleine dorp ligt langs de baan Aarlen-Heinsch, een landelijke streek met veel charme maar zonder noemenswaarde monumenten. De plaatsnaam is een verbastering van ‘vieille ville’ of “Altenhoven” wat “oude villa” betekent.
Het dorp Freylange ligt op een zuidelijke beboste heuvelflank op een hoogte van 433 m. De naam Vrilingen (Freylange) wordt vermeld in documenten vanaf 1237. De dorpskern bestaat uit oude boerderijen in Lotharingse stijl met in het centrum de St. Paulinkerk die in 1708 werd herbouwd.
De 19de eeuwse beschermde wasplaats van Heinsch hebben we gemist. Niet te verwonderen natuurlijk als de pijlen van de Belarel zelf niet meer weten welke kant ze ons willen uitsturen.
Tattert, Thiaumont, Lottert, Fouches, Sampont, Petit-Fouches, het met toeristische pijlen aangeduide moeras kon ons niet overtuigen er met de fiets in door te dringen. En dan la route De Bouillon. De N83, een Waalse, drukke gewestweg naar Arlon, met eerst nog een gevaarlijke fietsstrook die ons, eens de E25 voorbij, zomaar de weg opstuurt zonder enige fietsfacilteit met druk verkeer in onze rug tot aan de kerk van Stockem, meer dan een kilometer verder.
We zijn nog niet in Weyler, maar hier lijkt (in augustus 2025) al een veldslag te zijn geleverd op de weg, een aanslag op onze banden. In la Rue de Bruyères is alle cement uit het beton verdwenen en blijven enkel de keien en scherpe stenen ons bestoken.
Wat verderop in de Rue de la Beier is het verbrokkelde asfalt de boosdoener en net voorbij Toernich stuurt men ons het bos in (pas op een heel smal pad dat je zo voorbij bent!) waar je met de fiets over gevallen bomen moet (augustus 2025). Net gebeurd na een recente storm? Toch niet want via Komoot waren we al gewaarschuwd. Eén klein lichtpunt, de mooie ‘lavoir van Toernich’ hebben we dit keer niet gemist.
In de geschiedenis is Weyler bekend door de “slag van Weyler”. Dit historische gevecht vond plaats op 9 juni 1773. De Fransen onder leiding van generaal Jourdan stonden tegenover de Oostenrijkers onder het commando van Kinsky. Dankzij dit gevecht is de naam “Arlon” in steen gebeiteld op de Arc de Triomphe van Parijs. Foto’s van de strijd kunnen we jullie niet meer tonen.
We eindigen Le Belarel ter hoogte van Autelhaut. In het centrum staat de versterkte Sint – Niklaaskapel (1634) en verschillende authentieke rechthoekige boerderijen met brede erven, typisch voor Belgisch Lotharingen.
