PLUSPUNTEN
- Gorinchem en Woudrichem
- De omgeving van het Slot Loevestein
- Het slot Loevestein zelf (neem de tijd voor een bezoek)
- De pontjes zijn altijd een leuke afwisseling
- De landelijke fietsomgeving en de mooie vergezichten
Eén fietslus en toch fietsen we door 3 Nederlandse provincies. We zitten hier dan ook bij een drie-provinciën-punt.
In 1621 ontsnapte schrijver en rechtsgeleerde Hugo de Groot uit Slot Loevestein, in een boekenkist. Met deze fietsroute treden we in zijn voetsporen, toen hij van Loevestein naar Gorinchem vluchtte. Voor de historische context wijzen we naar het boekje van Frans Godfroy, Hugo de Groot Pad (2017, uitgeverij IJzer, Utrecht - ISBN 978 90 8684 156 1)
De fietslus is een knooppuntenroute. Bij de eendaagse fietslus kan je ook een meerdaagse fietstrip maken en de vluchtroute volgen van Hugo de Groot tot in Antwerpen (zie verder).
In deze recensie beperken we ons tot de eendaagse fietslus. Wij startten de fietslus om praktische redenen bij ons hotel in Gorinchem. We fietsten in een grote lus naar het vertrekpunt van de vluchtroute van Hugo de Groot, het slot Loevestein, om dan zelf de vlucht te nemen terug naar ons vertrekpunt.
De Waaldijk tussen Gorinchem en Waardenburg wordt versterkt. Tegelijkertijd wordt de dijk mooier, toegankelijker en veiliger gemaakt, belooft men op de website https://www.gorinchem.nl/de-stad/ontwikkelingen-de-stad/versterking-waaldijk. Dit zou duren tot medio 2025. Tot zolang moet je tot het veer Herwijnen-Brakel omrijden langs de minder fraaie N830. De omleiding kan voortdurend wisselen. Daarom hebben we de gpx (zie downloads) ook niet aangepast. De fietsroute langs de vluchtroute loopt verder door een aantrekkelijk landschap dat de beleving compleet maakt.
Zoek je de betekenis van de sterretjes?
Je vindt de uitleg bij de informatie over de fietsblog op de homepagina.
Wij kozen voor een start in Gorinchem omdat deze plaats ook over de nodige horeca-accomodatie beschikt. Wil je het volledige Hugo de Groot (fiets)pad volgen dan is Gorinchem ook het geschikte knooppunt om van hieruit naar Antwerpen te fietsen. Je kunt uiteraard ook starten in Slot Loevestein zelf om van daaruit de vluchtroute te volgen zonder de extra lus te fietsen. "Fietsen 123" houdt het dan weer bij Brakel (NL) als startpunt voor de fietslus.
Rechtsgeleerde en politicus Grotius (zijn Latijnse naam) is vooral bekend om zijn ontsnapping in een boekenkist uit Slot Loevestein waar hij gevangen zat. De intellectuele alleskunner schreef gedurende zijn leven een aantal meesterwerken over rechten waarmee hij ook wereldberoemd werd. Een aantal van zijn ideeën wordt nog steeds gebruikt. Hugo de Groot werd gevangen genomen in opdracht van Prins Maurits, Prins van Oranje, omwille van zijn geloofsovertuiging die verschilde van die van de prins. Tijdens zijn gevangenschap mocht hij wel blijven schrijven en studeren. Wekelijks bracht men hem een kist met boeken naar het kasteel. Op 22 maart 1621 ontsnapte Hugo de Groot in een boekenkist naar Gorinchem. Wie was dit wonderkind dat op elfjarige leeftijd aan een universitaire studie begon? Lees er meer over bij NPO Kennis.
Meer info over het volledige Hugo de Groot Pad en het boekje van Frans Godfroy > hier.
Ook al kunnen we de Dalemsedijk niet op, we kunnen onmogelijk Gorinchem verlaten zonder langs de Dalempoort (1597) te rijden. Dit is de enige overgebleven stadspoort van Gorinchem. De poort is uitgerust met een toren en een uurwerk. Alleen voetgangers kunnen gebruik maken van de poort dus het is aan te raden om hier even af te stappen. Vanaf het voetpad hebben we een mooi uitzicht op de stadswallen en op korenmolen “De Hoop”. We verlaten de stad langs de noordflank waar die andere windmolen ‘Nooit Volmaakt’ de contouren van het vestingstadje afbakent.
Iets oostelijk van Gorinchem verlaten we de N830 voor even en komen bij knooppunt 25 uit bij Fort Vuren. Dit fort is in 1844 gebouwd als onderdeel van een verdedigingslinie die het met Slot Loevestein vormde. Beide forten hoorden in die tijd bij de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Vanaf 2012 is het fort opgeknapt en verbouwd. Tegenwoordig kun je er overnachten in een Bed&Breakfast en zijn er mogelijkheden om er te kamperen. Ook is een herberg/restaurant in het fort gevestigd.
Na Fort Vuren moeten we terug naar de N830 tot het kruispunt met de N848. Rechtsaf naar knooppunt 3 en knooppunt 4, waar we met een pont de rivier oversteken richting Brakel.
Dit kasteel is halverwege de 14de eeuw gebouwd door ridder Dirc Loef van Horne. Het lag op een locatie die de bewoners in staat stelde de gebieden Land van Altena en Munnikenland, en de rivieren Maas, Merwede en Waal in de gaten te houden en tol te heffen over het scheepvaartverkeer op de rivieren. Het kasteel dat hij op deze plek liet bouwen, kreeg de naam Loevestein, wat letterlijk betekent ‘Loef’s stenen huis’.
Vanaf de Middeleeuwen is Slot Loevestein verschillende keren het middelpunt geweest van conflicten. Het heeft verschillende oorlogen en een belegering door Spaanse troepen tijdens de Tachtigjarige Oorlog ondergaan zonder daarbij grote schade op te lopen. Nadat het in 1572 in handen van de Geuzen kwam, werd het kasteel gemoderniseerd en versterkt, zodat het een fort werd. De ringmuren werden vervangen door aarden wallen en bastions.
De huidige vorm van het kasteel en het bijbehorende fort dateren dus al uit de 16de eeuw. Daarmee begon een periode als staatsgevangenis. Tot de 18de eeuw hebben veel ‘staatsvijanden’ gevangen gezeten in Slot Loevestein. Hugo de Groot is de bekendste, en dat komt vooral door zijn ontsnapping.
Vanaf Brakel fietsen we verder in oostelijke richting langs de Waal om via Zuilichem en de knooppunten 8; 9; 16, bij knooppunt 98 en de Afgedamde Maas uit te komen. Vlak na Brakel komen we eerst nog langs de ruïne van het Kasteel Brakel. Deze toenmalige waterburcht is in het rampjaar 1672 opgeblazen door Franse troepen en maakt nu deel uit van het park van het Huis Brakel, een locatie voor evenementen. En de omgeving van Nieuwaal in de Bommelerwaard wordt dan weer gekenmerkt door grootschalige serrebouw voor de bloementeelt.
Er is weinig gelegenheid voor een pauze. Voorbij Aalst (NL) bij Café “De Kraai”, bezuiden Zuilichem, laten we de kans niet voorbijgaan en gelukkig maar, want verderop bij Poederoijen is de brasserie gesloten. De Batterij onder Poederoijen is een fort dat tot de laatste uitbreidingen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie behoorde en in 1880 werd gebouwd. Brasserie ‘De Buurman’ is in het voormalige fortwachtershuis gevestigd.
De knooppuntenroute loopt over de Munnikenlandse Maaskade. Toch fietsen wij over de Schouwendijk, een stukje door de waterplassen en tussen de zwanen. Spannend en bijzonder mooi, maar niet aan te raden tijdens of na een regenbui. Bij knooppunt 24 ligt Slot Loevestein. Het ligt op de plaats waar tegenwoordig de Afgedamde Maas in de Waal uitmondt en op het grensgebied van de provincies Gelderland, Noord-Brabant en Zuid-Holland. Van hieruit vertrok de vlucht van Hugo de Groot per zeilschip direct naar Gorinchem. Het vervolg van de fietsroute, over land, brengt ons eerst nog naar het vestingstadje Woudrichem, al is ook dat enkel bereikbaar via het betalende voet- en fietsveer. ’t Koffiehûske aan de overkant is open vanaf april.
Deze stad is al in de 9de eeuw ontstaan als marktplaats, waarna er al snel een aantal nederzettingen omheen gebouwd werden. In 1356 kreeg de plaats stadsrechten van Dirc Loef van Horne, die in het nabijgelegen Slot Loevestein woonde. Vanaf dat moment kreeg de stad haar huidige aanblik met de kerk en vestingwerken. Sindsdien is de stad verschillende keren belegerd en zelfs een keer in brand gestoken.
De gehele binnenstad is een monument en er bevinden zich nog veel panden uit de 16de eeuw. De 16de-eeuwse vestingwerken volgens het Oud-Nederlands Vestingstelsel zijn nog in goede staat. Het kleine stadje is het bekijken waard.
We rijden Woudrichem binnen via de Vissersdijk en komen uit bij de Kerkstraat. Links in de Kerkstraat staat de Sint-Martinuskerk. De toren van de kerk is zeer opvallend door het ontbreken van een spits en het rijke beeldhouwwerk aan de buitenzijde. Rechtsaf in de Hoogstraat staat het “Oude Raedthuys”, het voormalige gemeentehuis. Het gebouw valt op door de trapgevel en de trappen aan de voorzijde. We verlaten de stad langs de Gevangenpoort, de enige overgebleven waterpoort van de stad.
Met een veerpont varen we richting Gorinchem. De eerste vermelding van Gorinchem dateert uit 1224. In de 15de eeuw werd Gorinchem een van de belangrijkste steden van het Graafschap Holland. Vergeleken met Woudrichem is Gorinchem een grote vestingstad. De huidige vestingwerken zijn aan het begin van de 17de eeuw gebouwd en vervingen de oude verzwakte muren. De vluchtroute neemt ons mee tot op het marktplein. Hier vinden we gezellige terrasjes, de Wilhelminafontein en het Gorcums Museum. Hier vinden we ook het poortje van het huis van de familie Daatselaer waardoor Hugo de Groot in zijn kist naar binnen werd gedragen en opnieuw als metselaar de benen nam richting Antwerpen. Dit is dus de ideale plek om ook onze “vluchtroute” voorlopig af te sluiten.
