PLUSPUNTEN
- De boslandschappen
- Het Warandepark in Tervuren
- De prachtige dreven door het Zoniënwoud
- De gezellige horecagelegenheden onderweg
Een fietsroute vol variatie door het Zoniënwoud en de Druivenstreek. Het ene moment trap je sierlijk langs de vijvers van het Warandepark van Tervuren voorbij het befaamde AfricaMuseum, het andere verdwijn je over statige dreven onder het bladerdek van de beuken van het Zoniënwoud. Volg de IJsevallei tussen Overijse en Hoeilaart en vecht tegen de wind op het Plateau van Duisburg. Breng onderweg een bezoekje aan De Warandepoort in Tervuren en Dru!f in Overijse.
De route is een knooppuntenroute, maar zoals steeds is het gebruik van een navigatie-app wel een aanrader. Hieronder staat alvast de link met Komoot, een app met fietsroutes en navigatiemogelijkheid voor op de smartphone.
Bron: Visit Vlaams-Brabant
De weergoeden hebben altijd een grote invloed op de fietsbeleving, maar wanneer de helft van de route over bospaden gaat onder een bladerdek is het van nog meer belang dat het weer meezit en liefst zelfs de zon schijnt. Dan is deze 'Zoniënroute' echt top.
Dat de veiligheid een minpunt scoort en er heel wat stuurvaardigheid vereist is, komt door de voortdurende hellingen in het bos. De ondergrond is vaak grind die bij het naar beneden rijden minder grip geeft aan de banden en de minder stuurvaardige e-bikers wel wat zweet kunnen bezorgen. En zweten doe je zeker als je zonder elektrische ondersteuning al deze kleine hellingen over moet. Af en toe word je ook verplicht de houten wegafsluitingen (die auto's uit het bos moeten houden) te omzeilen en wanneer die dan beneden een helling liggen die je vlot afdaalt, moet je wel extra oppassen. Maar laat nu net die afwisseling een extra troef zijn tijdens het fietsen.
Zoek je de betekenis van de sterretjes?
Je vindt de uitleg bij de informatie over de fietsblog op de homepagina.
Er zijn meedere mogelijkheden zoals de Cafetaria van GC De Bosuil in Jezus-Eik, het centrum van Overijse, het AfricaMuseum in Tervuren of het treinstation in Hoeilaart. Wij geven de voorkeur aan Jezus-Eik als je met de wagen gaat en Hoeilaart als je met de trein gaat.
De Plus Code van GC DE Bosuil in Google Maps is "QFVM+HF Overijse" .
Ons vertrekpunt ligt op de Via Romea Francigena die een oude pelgrimsroute volgt van Engeland naar Rome. De totale afstand van de EV5 bedraagt 3.250 kilometer. Wij volgen deze internationale fietsroute slechts 6 kilometer in tegengestelde richting tot de Panquin-site in Tervuren. De gemeente Tervuren is naar de rivier de ‘Voer’ (Fura) genoemd: letterlijk betekent Tervuren ‘bij de Voer’. Voer is een veel voorkomende naam voor beken en stromen en is verwant met varen en vaart.
Een oude artilleriekazerne die tot het projectdomein ‘Panquin-site’ werd omgedoopt, een Sint-Hubertuskapel en het AfricaMuseum flankeren het Park van Tervuren, ook wel het Warandepark genoemd. De Sint-Hubertuskapel is een barokke slotkapel van het voormalige Kasteel van Tervuren in 1617 gebouwd in opdracht van de aartshertogen Albrecht en Isabella. Architect Cobergher verving de houten kapel voor de ophaalbrug door het huidige stenen bouwwerk. Volgens de legende zou de heilige Hubertus op deze plaats gestorven zijn.
Het AfricaMuseum behoort tot de drukst bezochte musea van België en herbergt unieke collecties uit voormalige koloniën in Centraal-Afrika. We laten het museum letterlijk links liggen en fietsen verder door het prachtige park.
Het Warandepark is een van de Vlaamse toegangspoorten tot het Zoniënwoud. Het park werd oorspronkelijk aangelegd in de 19e eeuw in opdracht van koning Leopold II van België die het gebruikte als koninklijk domein. Het park werd ontworpen door de beroemde Franse tuinarchitect Louis Fuchs, die ook betrokken was bij de aanleg van andere koninklijke parken in Europa. Het was onderdeel van de uitbreiding van het kasteel van Tervuren, dat zelf een belangrijke rol speelde in de geschiedenis van het Belgische koninklijk huis.
De Gordaalmolen, ook Spaans Huis genoemd, was in oorsprong een dwangmolen van de hertogen van Brabant. Bij het begin van het tweede millennium stond de molen er vervallen bij; in 2011 werd de molen gerestaureerd. Het is vandaag een horecazaak met beperkte openingsuren.
Goordaal was in de vroege middeleeuwen een gehucht van Tervuren, waarvan het kapittel van Sint-Goedele te Brussel de tienden ontving. ‘Goor’ betekent moerassig en de benaming Goordaal verwijst dus naar de vallei van de Voer, de waterloop die de energie voor de aanwezige molen, de zogenaamde Gordaalmolen, leverde. Vandaag is de Voer opgenomen in het tracé van de parkvijvers; de molen verloor zijn oorspronkelijke functie. De huidige Zeeslagvijver is een overblijfsel van de voormalige molenvijver.
Het gehucht was relatief klein en gelegen ten noordoosten van de toenmalige Warande die op dat ogenblik slechts tot aan de molen reikte. Naast de molen omvatte het gehucht ook het Goordaalhof naar de eerst gekende eigenaar Jan Van Goordaal (1334). Dit hof kwam in de 15de eeuw in handen van de heren van Rotselaar, waardoor het van toen af Rotselaarhof werd genoemd.
De oudste vermelding van de molen dateert uit 1324. De molen was de dwangmolen van de hertogen van Brabant voor de inwoners van Tervuren en Duisburg. Hier moesten ze hun koren laten malen en cijns betalen aan de hertog. De jaarlijkse rekeningen voor onderhoud, herstellingen en verbouwingen van het gebouw en de molenconstructie, uitgevoerd tussen 1403 en 1794, bleven bewaard in een bundel die ook de rekeningen voor de werken aan het hertogelijk kasteel bevat. Daarnaast bestaat er een grondplan van 1515 waarop de functie van de verschillende ruimten is weergegeven. Het huidige uitzicht zou dateren uit de 16de eeuw; ten tijde van Karel van Lorreinen in de 18de eeuw had de molen een industriële functie maar nadien viel de bedrijvigheid stil; via Leopold II kwam de molen in handen van de Belgische Staat.
De benaming Spaans Huis is relatief nieuw en komt pas voor op prentkaarten uit het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw.
Bron: INVENTARIS ONROEREND ERFGOED 2026: Watermolen van Gordaal, (geraadpleegd op ).
We verlaten het Warandepark en fietsen naar Vossem dat van west naar oost doorsneden wordt door de Voer. De dorpskern heeft een romaans kerkje met een 12de eeuwse toren in de steigers (mei 2026). Vossem kent grote hoogteverschillen door zijn ligging in de Voervallei. We moeten bergop tot bij de Vossemse kapel die op zo’n valleihelling staat. De kapel heeft een verheven ligging langs de gekasseide Varenberg(straat).
Achter deze helling begint de Druivenstreek en ligt Duisburg. Ook de Sint-Katharinakerk van Duisburg heeft een romaans schip maar met een gotisch koor uit 1263 dat boven het schip uitsteekt. Binnen zijn de 14e-eeuwse muurschilderingen het vermelden waard.
Heel even fietsen we over het leemplateau van Duisburg dat ligt tussen de valleien van de Voer in het noorden, de IJse in het zuiden, de Dijle in het oosten en het Zoniënwoud in het westen. Tussen Eizer en Overijse krijgen we en moeilijk stukje geserveerd. Een klim van 1.3 km lang die 50 m stijging overbrugt met een gemiddeld stijgingspercentage van 3.7%. Er zijn twee steile stukjes van telkens 100 meter met eentje van 6% en een uitschieter van 11%. Oef! We zijn boven en dalen nu af naar Overijse.
Wie druivenstreek zegt, zegt Overijse en Hoeilaart. In het midden van de 19e eeuw ontstond in Hoeilaart de druiventeelt onder glas. Eens zou Hoeilaart 13.000 serres tellen en terecht ‘Glazen Dorp’ genoemd worden. Gedurende 100 jaar zorgde de druiventeelt voor welvaart in de streek. Economische moeilijkheden die begonnen in 1962 brachten een bestendige achteruitgang teweeg en deden het aantal serrebedrijven sterk dalen. Veel serrebedrijven werden verkaveld en maakten plaats voor nieuwe woonwijken.
De ‘Druivenstreek’ heeft nog enkele telers van de Vlaams-Brabantse tafeldruif met beschermde oorsprongsbenaming. Met wat geluk kan je vanaf midden augustus de trossen Royal, Leopold III of Baidor zelf uitkiezen in de serres. Het centrum van Overijse is gezellig maar ligt aan een drukke weg, gekend van de Brabantse Pijl. Aan het Stationsplein van Overijse, zonder station of treinen, kunnen we terecht voor een drankje bij de brasserie ‘Den Tram’. Met zijn grote veranda, zonovergoten terras en zicht op de IJsevijver is Brasserie Den Tram de ideale plek om gezellig iets te drinken.
Waar nu het gemeentehuis van Hoeilaart staat, een neogotisch kasteel uit 1858, stond vroeger het uit de 15de eeuw daterende kasteel van de heerlijkheid Terheide. De kasteelhoeve is nog een overblijfsel van het domein van de heerlijkheid. In haar huidige vorm gaat ze terug tot de 17de eeuw.
Na meer dan 28 km fietsen komen we opnieuw bij het Zoniënwoud. Het bos heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de ijzertijd en heeft door de eeuwen heen verschillende functies gehad, zoals het leveren van brandhout en hout voor de bouw van huizen en schepen en als decor voor jachttaferelen. Het huidige boslandschap dateert uit de Oostenrijkse tijd (1714-1795). We fietsen van de ene dreef in de andere. En al is het woud herleid tot een bos, het blijft een prachtig decor om in te fietsen. Het bos ontleent zijn naam aan de Zenne, die er de westelijke begrenzing van vormde. Het woud, dat zich bevindt op een leemplateau tussen de rivieren de Dijle en de Zenne is vermoedelijk een overblijfsel van het oeroude en meer uitgestrekte Kolenwoud (Silva Carbonaria). Het gekende Leonardkruispunt ligt temidden van het bos dat doorkruist wordt door de E411 en de R0. Een fietstunnel onder de E411 brengt ons terug in Jezus-Eik.
