PLUSPUNTEN
- De mooie bossen en kasteeldomeinen
- De passage in Damme
- De nabijheid van Brugge
- De Abdijenroute, het fietspad tussen kp75 en kp69
- Mooie picknickplaatsen onderweg
We fietsen door bossen, kasteelparken en open landschap, langs kanalen en pittoreske dorpjes. In het Fort van Beieren hangt de geschiedenis nog zichtbaar tussen de omwalling. Het Kasteel van Male was ooit het middelpunt van Vlaanderen. Langs trage wegen gaat het richting Damme met zijn platte kerktoren waarboven we een fantastisch uitzicht over de regio hebben. We turen door een sterrenkijker in de volkssterrenwacht van Beisbroek en zoeken de uitgang van het doolhof in het kasteeldomein van Loppem. De talloze picknickplaatsen en natuurlijke speelzones vormen heerlijke stopplaatsen op deze unieke fietstocht.
De route is te volgen via knooppunten of de bewegwijzering met rechthoekige bordjes in beide richtingen.
Ik fietste de route in één keer in het vroege voorjaar. Het kan, maar beter is misschien in etappes, in de lente of de herfst. Zeker als je de fietsroute wilt combineren met enkele mooie wandelingen in de bossen en parken, in het Provinciaal Domein “Het Fort van Beieren”, het Recreatiegebied Ryckevelde, rond het kasteel van Loppem of het Natuurpark Beisbroek.
Eindeloos groen dat doorkliefd wordt door kastelen en dreven, fotogenieke kanalen, mysterieuze bossen, historische hoeves en molens, charmante dorpjes en stadjes en volkse cafeetjes die je hartelijk ontvangen met een streekbiertje. Variatie troef dus!
Je fietst over mooie landelijke fietspaden op enkele gevaarlijke kruispunten na. Ook jammer is dat de prachtige Abdijenroute (fietspad) die tussen Assebroek en Ver-Assebroek loopt een aantal keer wordt onderbroken door kruispunten waar fietsers geen voorrang hebben. Je fietst dan wel een Groene Gordel, Vlaanderen zou Vlaanderen niet zijn als je ook niet (te) vaak door al dan niet mooie verkavelingen moet.
Zoek je de betekenis van de sterretjes?
Je vindt de uitleg bij de informatie over de fietsblog op de homepagina.
Ga van start bij één van de vijf startplaatsen: in Steenbrugge (Baron Ruzettelaan Assebroek ), Damme (Oude Sluissedijk), Oostkamp (Siemenslaan), bij het domein Ryckevelde (Holleweg Brugge) of zoals ik deed bij het Natuurpark Beisbroek (Doornstraat Sint-Andries Brugge). Je bereikt de route (startplaats Steenbrugge) vanuit de Brugse binnenstad via de aanlooproute langs het Kanaal Gent-Oostende. Bij elke startplaats vind je in de buurt ook een horecazaak. In de GPS-map met alle waypoints (zie bij downloads) vind je hun coördinaten.
Eens goed trappen op de pedalen en ik ben al meteen buiten de Kasteelbossen Beisbroek. Die zijn voor straks. Na de Sint-Mauritiuskerk van Varsenare, aan de noordgrens van Zandig Vlaanderen, kom ik op de rand van het West-Vlaamse polderland bij het Kanaal Gent-Brugge-Oostende, ook wel de ‘Oostendse Vaart’ genoemd. Het kanaal was in de Middeleeuwen van groot belang voor de wolhandel met Engeland en als scheepvaartverbinding tussen Brugge en Ieper. Heel even zie ik de torens van Brugge.
Bij het kruispunt aan de Brugse Dampoort, waar de stadspoorten al lang verdwenen zijn, begint de Damse Vaart. Het kruispunt is niet fietsvriendelijk. Ook op het jaagpad langs de vaart zijn auto’s toegelaten. Gelukkig kan ik het pad rond het Fort van Beieren volgen. Overblijfselen van een aarden fort uit het begin van de 18de eeuw. Het is het best bewaarde fort in Vlaanderen uit de periode van de Spaanse successieoorlog. Vooral wandelen kan je hier, voor wie tijd en goesting heeft.
In het najaar van 1700 overlijdt de Spaanse koning Karel II zonder rechtstreekse opvolger. Er ontstaat een strijd om de troonopvolging, met als belangrijkste kampen de Fransen en de Oostenrijkers: de Spaanse Successieoorlog. Vooral de noordelijke Staatse Nederlanden (de Republiek), bijgestaan door de Engelsen, voelen zich hierdoor opnieuw bedreigd. De zuidelijke Spaanse Nederlanden zouden nu onder een volledig Franse invloedssfeer kunnen komen.
Ter verdediging van Brugge richtten de Fransen, op advies van Vauban, op deze plaats van de ‘Staats-Spaanse Linies’ een kampement op. De ‘Staats-Spaanse Linies’ waren restanten van militaire verdedigingswerken uit de periode van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648). Midden 1705 wordt dit kampement vervangen door een aarden fort. De naam van het fort verwijst naar de toenmalige Oostenrijkse landvoogd en keurvorst Maximiliaan van Beieren. De Spaanse Successieoorlog, net als de latere Oostenrijkse Successieoorlog, zullen mee de landsgrenzen bepalen tussen Nederland en België.
Het iconische landschap van de Damse Vaart, met één van de meest majestueuze bomenrijen van het land, biedt zonder twijfel een schilderachtig panorama. Het kanaal verbindt Brugge met Damme en gaat verder tot Sluis.
De Schellemolen werd in 1867 gebouwd op de wal van een oude houten molen. Sedert eeuwen stond hier een banmolen waarvan het leenrecht in 1267 aan de stad werd verkocht door gravin Margareta van Constantinopel. De molen is enkel toegankelijk op aanvraag. Niet zo met de Lamme Goedzak. Deze slome, maar stijlvolle boot is ongetwijfeld de ideale manier om de Damse Vaart tot Brugge te ontdekken vanop het water en te genieten van het voorbijglijdend polderlandschap omzoomd met statige populierenrijen. De boot vaart van april tot oktober. Fiets je de tocht in meerdere dagen, neem dan je fiets mee op de boot en keer al fietsend terug. Het is februari wanneer ik de route fiets en dus te vroeg voor de boot. Van april tot september kan je in Damme ook de kerktoren beklimmen. Het onvergetelijke sterzicht op Damme is de ultieme beloning. Fietsend vanuit Damme, trap ik door een polderlandschap, langs landgoederen en kriskras door de bossen naar Tillegem.
Het kasteel Altena in Damme-Moerkerke is gebouwd in neo-roccoco stijl en dateert van 1927. Van de heerlijkheid “Altena” is voor het eerst sprake in een geschreven bron in de 14e eeuw. Het verhaal gaat dat het kasteel zijn oorsprong vindt ten tijde van graaf Gwijde van Dampierre. Soldaten van de graaf von Altena vochten met de Vlaamse graaf van Dampierre mee tegen de Franse koning (1297-1302). Als dank zou de Vlaamse graaf deze kleine heerlijkheid hebben geschonken aan de Duitsers. Aldus het verhaal…
De ‘Brieversweg’, een kasseistrook van 2 km, brengt me bij het Grafelijk Slot van Male. De ‘briever’ was de rentmeester die in opdracht van de kasteelheer de pacht kwam innen. Ik moet niet dokken maar dokkeren tot bij de grafelijke woning.
Op de hoek van de Pelderijnstraat staat “Het pelderijn”, de stenen schandpaal die vermoedelijk tussen 1750 en 1787 de oorspronkelijke houten schandpaal heeft vervangen. Het pelderijn diende van toen af meer als een symbool dan als een strafinstrument.
De toegangspoort tot het kasteel van Male is de oude toegangspoort van de Sint-Trudoabdij in Assebroek. Deze poort werd rond 1960 naar Male verplaatst om er als toegangspoort te dienen voor de nieuwe abdij in het kasteel. Het Grafelijk Slot van Male was het kasteel van de graven van Vlaanderen. De gebouwen, bijna volledig herbouwd na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog, huisvestten van 1954 tot 2013 de Sint-Trudoabdij. In 2013 kwam het kasteel in privéhanden. Het is niet publiek toegankelijk.
Aan de overkant van de N9, die we onbeschermd moeten oversteken, ligt het Domeinbos Ryckevelde. Dit domein ligt op eeuwenoude zandruggen, die ontstonden door zandstormen tijdens de laatste ijstijd. Over de oorsprong van de naam valt naar Vlaamse traditie te discuteren : de Franse bezetter maakte er ‘Riche Terre’ van, wellicht een foute vertaling van de verwijzing naar rogge(rye)velden . Archeologen linken de naam aan ‘rigghe’, naar de achtergebleven (zand)ruggen van de kustlijntransgressies uit de 4de – 2de eeuw v.o.t. Het domeinbos is zeker een bezoek waard. Ik geef echter de voorkeur aan een koffie op het zonovergoten terras van de brasserie van het Kasteel Ryckevelde.
Een prachtig fietspad, de Abdijenroute, brengt me bij De Steenbrugse bosjes ter hoogte van het Sint-Lucasziekenhuis. Het zijn enkele kleine bosjes die verspreid liggen in de Assebroekse Meersen. Jammer dat het pad wordt gekruist met straten waar de auto voorrang krijgt.
De bevolkingsgroei vanaf de 12de eeuw resulteerde in veel nieuwe hoeves in de regio, zoals het ‘Goed Ryckevelde’, dat in de Middeleeuwen verder wordt uitgebouwd tot een kasteeldomein rond de versterkte hoeve. In 1909 komt het domein in handen van Baron Gillès de Pélichy, die er het kasteel bouwde als zomerverblijf voor deze familie uit Izegem. De laatste fase van de bouw werd in 1929 afgewerkt. Na WO-II verliet de familie het kasteel, dat in 1956 een herbestemming kreeg dankzij de stichters van het huidige Europacollege. De Kapucijn Pater Verleye zag in het kasteel de ideale uitvalsbasis om het Europese gedachtengoed uit te dragen via vormings– en bezinningsdagen.
De huidige eigenaar redde het kasteel van verval en na 5 jaar hard labeur is Kasteel Ryckevelde opnieuw een oord waar mensen welkom zijn om hun inwendige te ‘verrycken’ met respect voor de groene omgeving.
In Steenbrugge kruist het kanaal Gent-Brugge-Oostende opnieuw mijn pad en opnieuw is het oppassen voor het drukke verkeer dat ook naar de andere kant wil. Voorbij Oostkamp en vlakbij de verkeerswisselaar van de E40 (Oostende-Brussel) met de E403 (Zeebrugge-Doornik) kom ik bij het Park en het Kasteel van Loppem, het enige kasteel in België dat van binnen en van buiten perfect bewaard is gebleven. Baron Charles van Caloen liet het tussen 1859 en 1862 optrekken en gaf de toen zeer populaire neogotiek een Vlaams tintje.
In het Kasteel van Loppem werd trouwens Belgische geschiedenis geschreven want in 1918 bevond zich hier het hoofdkwartier van het Belgische leger. Ook de Belgische Koning Albert I en Koningin Elisabeth verbleven in dit kasteel waar toen de zogenaamde ‘Regering van Loppem’ werd gevormd. Tegenwoordig doet het kasteel dienst als museum.
Aan de andere kant van de E40 ligt het Tillemgembos en het gelijknamige kasteel. Ik moet hiervoor wel bij knooppunt 59 rechtsaf. Eén kilometer verder kom ik bij het kasteel. Het kasteel is niet toegankelijk, maar het prachtige provinciedomein rondom het kasteel nodigt uit tot een wandeling. Voor een hapje en een drankje kan ik in de Trutselaar terecht. Dat is nog 250 meter dieper het bos in en daarom keer ik op ‘mijn stappen’ terug want het Tillemgembos sluit bijna naadloos aan bij het Domein Beisbroek waar mijn auto staat.
Het imposante neogotische kasteel van Tudor uit 1904 is één van de recentste kastelen in het Brugse. Het kasteel is in privéhanden. De omliggende tuinen, bossen en kruidentuin zijn openbaar domein en eigendom van de Stad Brugge.
Rozig van de frisse buitenlucht is het na mijn lange fietstocht heerlijk om uit te blazen in het Koetsenhuis van Kasteel Beisbroek. In het kasteel is de Volkssterrenwacht COZMIX gehuisvest. Voor het zomers terrasje van het Koetsenhuis is het nog te vroeg. Ik moet nog kiezen tussen een warme appeltaart of een pannenkoek….
